Bệnh nhân lupus có thể dùng được vaccine Covid nào?

PGS. TS. BS Hoàng Thị Lâm

Trưởng bộ môn Dị ứng Miễn dịch lâm sàng, Trường Đại học Y Hà Nội

Trưởng khoa Dị ứng Miễn dịch Da liễu, Bệnh viện E

Đại dịch Covid-19 đã thay đổi thế giới theo nhiều cách. Nhưng có lẽ, chưa bao giờ thế giới lại đồng lòng chung tay đẩy lùi bệnh dịch như lúc này. Vaccine ngừa Covid-19, phát minh khoa học quan trọng nhất ra đời chỉ sau 1 năm phát hiện ra mầm bệnh. Tiếp theo đó, từng liều vaccine được đưa đến khắp mọi ngõ ngách trên thế giới. Đâu đó cũng có những ý kiến phản đối vaccine, tuy nhiên, đó chỉ là thiểu số và tuyệt đại đa số dân chúng trên thế giới đều nhận ra vaccine thực sự cứu sống rất nhiều người.

Bản chất của vaccine là kích thích cơ thể sản sinh ra miễn dịch để chống lại căn nguyên (virus hoặc vi khuẩn) gây bệnh. Trong quá trình sử dụng vaccine, cơ thể có thể có các phản ứng như sốt, đau người, mệt mỏi v.v…. Những triệu chứng này xuất hiện trong vòng vài ngày sau khi sử dụng vaccine và đây là phản ứng bình thường của cơ thể trong quá trình sinh miễn dịch.

Vaccine ngừa Covid-19 được sản xuất dựa trên 4 công nghệ chính là:

1) Công nghệ mRNA là công nghệ tiên tiến nhất trong sản xuất vaccine. Vật liệu di truyền của virus là thành phần chính của vaccine loại này. Khi vào cơ thể những vật liệu di truyền này không tích hợp với genes của người, nên có thể nói quá trình đột biến genes là khó xảy ra. Do bản chất là vật liệu di truyền của virus nên vaccine này khá an toàn và tác dụng không mong muốn cũng xảy ra khá nhẹ nhàng. Hai vaccine đại diện cho công nghệ mRNA là vaccine Pfizer và vaccine Moderna. Đây là vaccine khá được ưa chuộng đặc biệt là dành cho người già và những người mắc bệnh nền. Vaccine mRNA cũng được chỉ định cho phụ nữ có thai, cho con bú và trẻ em.

2) Công nghệ vector virus với đại diện là vaccine Astra Zeneca, vaccine Sputnik, Johnson & Jonhson.… Công nghệ này sử dụng vector virus để cấy trên con virus khác. Các vaccine này cũng an toàn và ít có tác dụng phụ. Một số người sử dụng vaccine này có thể có các triệu chứng giống triệu chứng của nhiêm virus được cấy. Ví dụ sử dụng vaccine Astra Zeneca sẽ có các triệu chứng giống nhiễm Adenovirus là loại virus được sử dụng để cấy vector virus trong vaccine ngừa Covid -19.

3) Công nghệ sử dụng các hạt virus toàn phần. Đây là công nghệ kinh điển. Các virus này đã bị bất hoạt nên an toàn kể cả những người có hệ miễn dịch yếu và những người phải sử dụng thuốc ức chế miễn dịch. Vaccine sử dụng công nghệ này điển hình là vaccine Sinopharm

4) Công nghệ vaccine tiểu đơn vị: Đây là công nghệ tái tổ hợp protein của virus. Vaccine sử dụng công nghệ này là Novavax, Nanocovax của Việt nam. Vaccine được sản xuất theo công nghệ này, cũng rất an toàn và ít có tác dụng phụ

Tóm lại: Các loại vaccine ngừa Covid-19 được sản xuất theo các công nghệ nói trên đều an toàn cho các bệnh nhân mắc bệnh tự miễn như lupus ban đỏ hệ thống, kể cả khi các bệnh nhân cần phải sử dụng corticoid và ức chế miễn dịch.

Lưu ý: Các bệnh nhân đang sử dụng corticoid, thuốc sinh học và thuốc ức chế miễn dịch khi sử dụng vaccine có thể tham khảo bài viết của PGS Lâm về vấn đề này