PHÂN BIỆT VIÊM DA CƠ ĐỊA TRẺ EM VÀ NGƯỜI LỚN

PGS. TS. BS. Hoàng Thị Lâm

Nhiều người vẫn nghĩ viêm da cơ địa chỉ là tình trạng da khô, nổi mẩn, ngứa, bôi thuốc là hết. Và tình trạng này giống nhau ở cả người lớn và trẻ em. Tuy nhiên, viêm da cơ địa ở trẻ em và người lớn thực ra là… hai “gương mặt” rất khác nhau của cùng một căn bệnh. Ở trẻ nhỏ, bệnh thường bắt đầu sớm, có khi từ vài tháng tuổi. Da bé đỏ, rỉ dịch, ngứa dữ dội, hay xuất hiện ở má, cổ tay, khuỷu tay, sau tai. Nhiều bé có những mảng trắng loang lổ trên mặt gọi là vảy phấn trắng, hoặc những nếp gấp dưới mắt rất đặc trưng. Da trẻ bị tổn thương, khiến nước thoát ra ngoài và dị nguyên dễ xâm nhập vào cơ thể hơn.

Trong khi đó, người lớn bị viêm da cơ địa lại mang một hình ảnh hoàn toàn khác với các biểu hiện da dày lên, tăng sắc tố, khô da và bong tróc da kéo dài vì gãi nhiều năm. Chàm tay rất thường gặp, đặc biệt ở người làm việc với nước, hóa chất, xà phòng. Nhiều người sẽ gặp tình trạng bệnh nặng hơn khi stress, mất ngủ, đổ mồ hôi hoặc áp lực công việc tăng cao. Điều này giải thích vì sao có người chữa mãi không hết, vì ngoài thuốc, yếu tố tâm lý và môi trường sống cũng ảnh hưởng rất lớn đến bệnh.

Điều thú vị là các nhà khoa học còn phát hiện hệ miễn dịch của trẻ em và người lớn cũng hoạt động khác nhau. Trẻ nhỏ có phản ứng viêm cấp tính hơn, dễ rỉ dịch và dễ nhiễm trùng da. Người lớn thì viêm kéo dài âm ỉ, dẫn tới tình trạng mạn tính và lichen hóa. Nghĩa là cùng tên bệnh, nhưng cơ chế bên trong lại thay đổi theo tuổi.

Thêm một điều quan trọng nữa, viêm da cơ địa không chỉ là bệnh ngoài da. Nó thường đi kèm hen suyễn, viêm mũi dị ứng, dị ứng thức ăn. Biến chứng của bệnh như mất ngủ, lo âu cũng là những căn bệnh đi kèm thường gặp và làm giảm chất lượng cuộc sống. Một đứa trẻ ngứa suốt đêm không chỉ mệt mỏi mất ngủ vì da, mà còn ảnh hưởng đến tăng trưởng, học tập và tâm lý cả gia đình.

Tuy nhiên, một điều cần lưu ý là, không phải cứ viêm da cơ địa là do ăn uống. Rất nhiều phụ huynh ép con kiêng tôm, cua, trứng, sữa… kéo dài khiến trẻ suy dinh dưỡng, trong khi thực tế chỉ một số ít trường hợp có dị ứng thức ăn thật sự. Thậm chí nhiều người lớn vẫn kiêng vô số món suốt nhiều năm mà bệnh không cải thiện. Đây là một trong những hiểu lầm phổ biến nhất hiện nay.

Một thông điệp bác sĩ muốn nhắn nhủ cùng chúng ta là đừng xem viêm da cơ địa là một bệnh “đơn giản”. Đó là một bệnh lý miễn dịch mạn tính, thay đổi theo từng giai đoạn cuộc đời. Và điều bệnh nhân cần không chỉ là một tuýp thuốc bôi, mà là sự thấu hiểu, chăm sóc đúng cách và điều trị lâu dài.