NHỮNG ĐIỀU CẦN BIẾT VỀ THUỐC MỚI ĐIỀU TRỊ BỆNH LUPUS BAN ĐỎ HỆ THỐNG

PGS. TS. BS. Hoàng Thị Lâm 

Lupus ban đỏ hệ thống (SLE) là bệnh mà hệ miễn dịch sai lầm tấn công chính cơ thể mình, dẫn đến tổn thương nhiều cơ quan trong cơ thể với các triệu chứng đau khớp, nổi ban, mệt mỏi, sốt, tiểu đạm v.v….. Hiện nay, tiên lượng của bệnh SLE đã cải thiện đáng kể nhờ sự ra đời của nhiêu loại thuốc mới, hiệu quả. Trong đó có thuốc sinh học được FDA chấp thuận năm 2021 hiện có tại Việt Nam cho bệnh nhân SLE là Anifrolumab (Saphnelo)

1. Thuốc Saphnelo là gì?

Saphnelo (hoạt chất anifrolumab) là một thuốc sinh học thế hệ mới, được thiết kế để ức chế con đường interferon type 1, một yếu tố đóng vai trò quan trọng trong cơ chế gây bệnh lupus. Nói một cách dễ hiểu saphnelo là thuốc mới giúp làm dịu hệ miễn dịch sai đang hoạt động quá mạnh.

2. Thuốc này có chữa khỏi lupus không?

Không chữa khỏi hoàn toàn. Nhưng thuốc có thể làm giảm mức độ hoạt động bệnh. Giảm đợt bùng phát bệnh. Quan trọng hơn nữa là thuốc làm giảm dùng nhiều thuốc mạnh ví dụ như corticoid. Như vậy, thuốc giúp người bệnh nâng cao chất lượng cuộc sống, và giúp người bệnh có cuộc sống dễ chịu hơn với bệnh.

3. Ai nên dùng thuốc này?

Người lớn mắc bệnh lupus ban đỏ hệ thống mức độ trung bình,  nặng nhưng chưa kiểm soát tốt bệnh mặc dù đã điều trị bằng phác đồ với các thuốc tiêu chuẩn. Thuốc hiện chưa có chỉ định cho tổn thương thận và thần kinh ở bệnh nhân lupus ban đỏ hệ thống.

Chính vì vậy, ai cần dùng và ai dùng được thuốc này, cần có bác sĩ quyết định.

4. Thuốc dùng như thế nào?

Thuốc được dùng bằng đường truyền tĩnh mạch. Truyền 1 tháng/lần và được thực hiện tại bệnh viện. Thuốc được truyền trong khoảng 30 phút.

5. Thuốc có nguy hiểm không?

Đa số là an toàn nếu dùng đúng cách, nhưng thuốc có thể khiến cho người bệnh dễ bị cảm, viêm họng hơn. Hoặc xuất hiện đau đầu nhẹ sau khi dùng thuốc. Một số người bệnh có thể có phản ứng khi truyền. Tăng nguy cơ nhiễm virus ví dụ như Herpes Zoster cũng là điểm cần lưu ý, tuy nhiên, hiếm khi có nhiễm trùng nặng. Nên theo dõi tình trạng bệnh, và cho bác sĩ biết các biểu hiện bất thường khi dùng thuốc và  quan trọng nhất là không tự ý dùng thuốc.

6. Thuốc này có phải là thuốc điều trị lupus ban đỏ hệ thống mạnh nhất hiện nay ở Việt Nam không?

Là thuốc rất mới và hiện đại, nhưng không phải ai cũng cần và thuốc không thay thế hoàn toàn thuốc cũ. Cần phải cá thể hóa điều trị.

7. Thuốc đã có ở Việt Nam chưa?

Thuốc đã có, nhưng cần bác sĩ chuyên khoa kê đơn

8. Có nên tiêm phòng vaccin trước dùng thuốc không?

Người bệnh lupus ban đỏ hệ thống, bản chất tăng nguy cơ nhiễm trùng hơn so với người bình thường (một phần do đáp ứng bất thường của hệ miễn dịch, một phần do thuốc điều  trị bệnh) nên việc tiêm phòng vaccin là rất quan trọng đặc biệt trước việc dùng các thuốc sinh học, các thuốc ức chế miễn dịch. Các vaccine cần sử dụng là vaccine ngừa Zona, phế cầu, cúm, v.v… Nên tiêm vaccine ít nhất 2-4 tuần trước khi dùng thuốc.

9. Trước khi dùng thuốc bác sĩ có cần sàng lọc gì không?

Saphnelo là thuốc tác động đến hệ miễn dịch nên trước khi sử dụng bác sĩ cần loại trừ tình trạng nhiễm trùng hiện tại và đặc biệt là các nhiễm trùng tiềm ẩn như lao, viêm gan virus B, C, HIV… Chức năng gan thận cũng là một đánh giá cần quan tâm trước khi dùng thuốc. Tình trạng vaccine của người bệnh trước đó cũng là thông tin cần được quan tâm.